مُقام‌های خراسانی و مَقام‌های تهرانییادداشتی در حاشیه برگزاری کنسرت مرتضی گودرزی، دوتار نواز برجسته موسیقی خراسانی

برای بزرگنمایی تصویر کلیک کنید

برای بزرگنمایی تصویر کلیک کنید

موسیقی ایرانیان – عاطفه بزرگ‌نیا: موسیقی نواحی که شالوده موسیقی ایران زمین را تشکیل می‌دهد، طی سالیان اخیر با شتاب بیشتری به حاشیه رفته و سهم این نوع موسیقی از کل رویدادهای موسیقی در کشور، اعم از انتشار آلبوم یا کتاب، اجرای کنسرت، پروژه‌های پژوهشی، حضور در رادیو تلویزیون و شرکت در جشنواره‌ها، آنقدر ناچیز است که شاید به کاربردن اصطلاح «مرگ خاموش» برای این میراث کهن فرهنگی چندان بی‌تناسب نباشد.

صحبت از موسيقي نواحي و مغفول ماندن اين شاخه از موسيقي در آشفته بازار اين روزهاي موسيقي كشور ديگر آنقدر به گوش مقام‌های فرهنگی و مسئولان و متوليان پایتخت‌نشین موسيقي ما تكراري شده كه متاسفانه دیگر حتی زحمت نشان دادن واكنشي به اين فرياد را هم به خود نمي‌دهند و تنها هر از گاه با مطرح کردن برخی وعده‌های دل‌خوش‌کنک قائله را ختم به خیر می‌کنند.

شاید بد نباشد امروز، به جاي فرياد و فغان از كم‌توجهي و بي‌مهري مسئولان محترم و طرح پیشنهادها و تقاضاهايي كه اغلب راه به جايي نمي‌برند، از موسسات خصوصي و افرادي ياد كنيم كه عاشقانه و بي‌هيچ چشمداشتي در راه زنده و پويا نگه داشتن موسيقي نواحي و مطرح كردن و عرضه آن به مثابه يك كالاي فرهنگي در بازار آشفته فرهنگ و هنر اين سرزمين نقشي ستودني ايفا مي‌كنند.

شامگاه جمعه 19 دی ماه، برگزاري كنسرت موسيقي مقامي شمال خراسان به سرپرستي دوتار نواز برجسته و هنرمند شاخص مقام‌هاي شمال خراسان، مرتضي گودرزي، در تالار رودكي تهران موج گرمي از آواها و نواهاي تقريبا فراموش‌شده آن خطه را در رگ‌هاي علاقه‌مندان به موسيقي خراساني جاري كرد.

موسیقی نواحی شمال خراسان به سبب قدمت تاریخی و برخورداری از قابلیت‌های خاص موسیقایی نقش مهمی در تکامل موسیقی دستگاهی ایران داشته و نیز به سبب چندفرهنگی بودن این خطه، تاثیر موسیقایی عمیقی از اقوام مهاجر ترک و کُرد ساکن در منطقه پذیرفته که بر غنای موسیقی شمال خراسان افزوده است، اما اجراي اخير گودرزی را مي‌توان روايتي فارسي از موسيقي مقامي شمال خراسان دانست.

گودرزي از شاگردان حاج قربان سليماني و يكي از مدرسان اصلي ساز دوتار، ركن اصلي موسيقي خراساني، در تهران است. وی ماحصل سال‌ها خوشه‌چيني در موسيقي مقامي را در قالب چند آلبوم به نام‌هاي «شاختايي»، «ابريشم طرب»، «رهگذار»، «پيوند» و «موسيقي محلي قوچان» به علاقه‌مندان اين موسيقي عرضه كرده است.

گودرزي كه در اين اجرا از همراهي درخور توجه يكي از شاگردان خود، سمن صرامی، برخوردار بود، قطعاتي از برخی مقام‌هاي خراساني از جمله «شاختايي»، «گرايلي» و «لو» را براي حاضران نواخت. وي همچنين از سه تن از اساتيد موسيقي مقامي خراساني «حاج قربان سليماني»، «حاج حسين يگانه» و «اسماعيل ستارزاده» ياد كرد و قطعه پاياني به نام «گل لاله لاله» را به استادش اسماعيل ستارزاده معروف به اسماعيل بخشي، دوتارنواز پيشكسوت موسيقي خراساني، تقديم كرد.

گودرزي تا كنون كنسرت‌هاي متعددي در اروپا، آمريكا و كشورهاي آسيايي برگزار كرده، اما نكته جالب توجه اينجاست كه كنسرت جمعه شب مرتضي گودرزي در تالار رودكي، اولين كنسرت او در ايران است. اين هنرمند موسيقي مقامي، در نشست خبري كنسرت مذكور، علت برگزار نكردن كنسرت در ايران را روند سخت و پيچيده گرفتن مجوزهاي لازم عنوان كرده و افزوده است: «در کشورم که منبع سرشاری از گونه‌های مختلف موسیقایی بوده، به قدری به موسیقی مقامی بی‌توجهی می‌شود که دیگر انگیزه‌ای برای کنسرت گذاشتن نمی‌ماند.»

متاسفانه دلسردي‌هاي ناشي از موانع و مشكلاتي از اين دست را مي‌توان در مسير حرفه‌اي بسياري از هنرمندان اين مرز و بوم به چشم ديد و افسوس و صد افسوس كه انرژي وقتي كه مي‌تواند صرف آفرينش يا آموزش يك اثر فرهنگي و هنري شود اينگونه در روند بوروكراسي‌هاي بي‌ثمر به هدر می‌رود. البته همانطور كه اشاره شد، اين موضوع مجالي مفصل مي‌طلبد كه قطعا امروز و اينجا نيست؛ اما فرصت مغتنمي است براي ياد كردن از موسسات خصوصي و دولتي حامي اين رويدادهاي خاص فرخنده كه فارغ از انگيزه مادي و صرفا از سر عشق و علاقه به گنجينه‌هاي پنهان معنوي اين آب و خاك در این راه همت می‌گمارند. بنياد رودكي يكي از موسساتي است كه همكاري خوبي در جهت برگزاري اين برنامه ها دارد و موسساتي مثل شركت «هامين گستر» برگزاركننده كنسرت مرتضي گودرزي، كه مي‌كوشند تا سهمي در ارج نهادن و حفظ میراث‌های معنوی ايران زمين داشته باشند؛ میراث‌هایی كه چه بسا در معرض خطر فراموشي قرار دارند و این بی‌شک ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر خواهد بود.


منبع: موسیقی ایرانیان Musiceiranian.ir

برچسب

یک دیدگاه برای این خبر “مُقام‌های خراسانی و مَقام‌های تهرانی”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

تبلیغات

تازه‌ترین اخبار موسیقی ایران