ایجاز در تالیفیادداشتی برای آلبوم «دُرُصط» با آهنگسازی «علی قمصری»

موسیقی ایرانیان – دکتر پویا سرایی (آهنگساز، نوازنده سنتور و استاد دانشگاه): آلبوم دُرُصط اثری است که علی قمصری به تازگی و با بداعتِ خاصی آن را تولید و منتشر کرده است. غیر از اینکه جسارت و علاقه برای تولیدِ آثار بی کلام در این زمانه فضیلت بزرگی به حساب می‌آید، این آلبوم به لحاظ فنی هم قابل تامل است. اولین چیزی که نظر من را به خود جلب کرد طراحی جلد و طراحی اسم این کار بود. همانطور که همه می دانیم طراحیِ این دو اِلمان برای همه ی مصنفین با هر عقیده و مرام و علاقه­‌ی موسیقایی امری مهم و تامل برانگیز است اما بسیاری از مصنفین صرفا بدیع و جذاب بودنِ این دو برایشان مطرح است ؛ نه نسبتِ طراحی جلد و عنوانِ کار با محتوای موسیقایی.

علی قمصری به گونه‌ای این دو را طراحی کرده است که هم مانفیست موسیقایی او باشد و در عین حال او را در مقامِ یک موزیسینِ جوان به‌خوبی عرضه کند. عکسِ خودش روی جلد است ، اما طراحی یک چتر و بارانِ زیر چتر( نه خارج از محیطِ داخلیِ چتر) نگاه شما را به سمتِ مانیفست نوگرانه‌ی او در داخل جلد هدایت می‌­کند؛ جایی‌که می­‌بینید عنوانِ درسط هم به شکلی موجز توضیح داده شده است.

آلبوم درصط به نظر نگارنده بعد از برف­‌خوانی یکی از بهترین آثار بی کلام علی قمصری است. برف خوانی هم را که دیدم مشعوف شدم که کسی آمیزه از علم و هنر و خلاقیت را عرضه کرده است . هرچند قبل از قمصری اجرای کوارتت با تکنوازِ ساز ایرانی سابقه داشته است .اما همان کنسرت برف خوانی بسیاری را ترغیب کرد که به این آنسامبل بیاندیشند. این آنسامبل بنا به ماهیتِ خود هم به علم ارکستراسیون و تنظیم و آهنگسازی نیاز دارد هم به ذوق و خلاقیتِ شما در مقام یک مصنف.

استفاده از کوارتت زهی کلاسیک به جای کوارتت ایرانی(کمانچه) هم در نوع خودش اقدامی شایسته است .این آنسامبل بسیار بیشتر از نمونه ی ایرانیِ خود قابلیت دارد چه در ایجاد بافت‌ها و چه نوانسها و چه در خروجیِ میکس­‌ شده‌ی کار. قمصری که علاوه بر برف­خوانی و درصط تجربه های دیگری نیز با کوارتتهای خارجی . داخلی داشته است به خوبی ازین قابلیت‌ها استفاده کرده است؛ بطوریکه در این آلبوم انواع نسبتا گسترده‌ای از آرشه کشیِ سازهای زهی را می‌توانید بشنوید.

انتخاب میثم مروستی برای اجرای همه ی سازهای زهی هم اقدامی است که نباید به راحتی از کنار آن گذشت .چرا که یکی از ستون‌های اجرای موسیقی، رعایت شیوه و استایلِ آن موسیقی است و میثم مروستی با قابلیت‌های ویژه ای که در شناختِ موسیقی ایرانی دارد به خوبی می‌توانست از عهده‌ی عملیاتی کردنِ ایده های موسیقایی قمصری بر بیاید. چنانکه در این آلبوم می‌بینید سولوهایی از ویولنسل و آلتو می­شنوید که کاملا بیانگر احاطه­‌ی نوازنده به مختصاتِ موسیقی دستگاهی دارد تا جایی‌که اگر نوازنده ی کلاسیک جایگزینِ او می­‌شد ، چنین نتیجه‌ای به دست نمی‌­آمد.

قصد ندارم به محتوای اثر بپردازم که در بسیاری از موارد این تحلیل، نه کارآمد است نه موثر؛ به خصوص که مولف کسی مثل قمصری باشد که اساسا خود را فرمالیست می‌­داند و بر این تکیه دارد که هنر، فرم است.اما چنانکه شنیدم مدهای موسیقی دستگاهی در این اثر قابل شنیدن است؛ آرتیکوله ها ایرانی است و این چینش در کنارِ سازها و مختصاتِ سازهای زهیِ کلاسیک ،برای مخاطبان امروزِ دهکده­ی جهانی، جذاب و شنیدنی است.

در مقابل به نکته ای اشاره می­کنم که آن “استفاده از سازهایی موثر” برای تولیدِ موسیقی است . امری به ظاهر بدیهی که بسیاری از مصنفین از رعایتِ آن بیم دارند . احتمالا آثار فراوانی دیده یا شنیده‌اید که سازبندی آنها برای مثال عبارتست از ۳ تار، ۲ بم تار، ۴ کمانچه ، ۳ کوبه ای و در نهایت، نه بخش نویسی می­بینید ، نه تنظیمی می­شنوید نه حس می­کنید که وجود همه ی این سازها در بخشی از تنظیم یا بافتِ اثر موثر بوده است . پرحرفیِ غیرموثر در سازبندی بسیاری از آثار علاقمندان به آهنگسازی دیده می­شود.مهم است بدانیم سازها را به اندازه خرج کنیم . نه برای عجیب­جلوه دادن، خلوت و کم ساز؛ نه برای مرعوب کردن و اثرگذاریِ کاذب ، پرتعداد و غیر موثر.

ترکیب‌هایی مثل ترکیبِ سازبندیِ آلبوم درصط می­تواند نمونه‌ای از استفاده‌ی درست از سازها برای بخش‌­نویسی و تولید بافتِ موسیقایی باشد .همه‌ی بخش‌های صوتی از سوپرانو تا باس مهیا هستند و هرکدام وظیفه ی ارگانیکِ خود را انجام می­‌دهند .


منبع: موسیقی ایرانیان Musiceiranian.ir

برچسب

12 دیدگاه برای این خبر “ایجاز در تالیف”

  1. ابوالفضل گفت:

    اقای سرایی برای اینکه سانتی مانتالیزم را بجای هنر قالب کنیم می توانیم دهها صفحه مطلب بنویسیم !!می توانیم درباره غلط املایی جلد البو م هم سخن بگوییم وان را تازه و نو بنامیم !!می توانیم با گیتار جواب اواز بدهیم !!می توانیم در تار وحدت از رابطه گانگ فو و موسیقی اصیل ایرانی بگوییم !!می توانیم با اینکه سنمان قد نمی دهد از کلاسهای استاد پایور خاطره تعریف کنیم !!می توانیم نان به قرض هم بدهیم !!و البته همه اینها منوط به ان است که مخاطب را چه فرض کرده باشیم

  2. شاهرخ سرلک گفت:

    همفکری در کل نوشته موج میزند و اینکه هم سلیقه اید در نگاه موسیقایی و به طبع کل نوشته نوعی تغریض قلمداد میشود .این روزها با تبلیغ و کمی نوآوریهای من درآوری در سازبندی و تنظم و …به راحتی میتوان مردم نسبتا نا آشنا به موسیقی را جذب کرد .موفق باشید

  3. اكبر گفت:

    به قول استاد میر جلال الدین کزازی کسی که ساختاری را می شکند باید چیزی را جایگزین آن کند.واقعن آثار آقای قمصری اول تا آخر چه رویه ای را دنبال می کند و آیا میشود با چهار تا کلمه قلنبه سلمبه این اثر را جا انداخت.اینهمه هیاهویی که امروز برای این آثار صد من یک غاز به مدد فضای مجازی راه افتاده برای چیست؟آقا تار و میذاره زمین گیتارو برمیداره .گیتارو میذاره زمین با تار گیتار بیس میزنه و با شلوار جین و تیشرت جذب هیکل بدنسازی شده رو به معرض نمایش میذاره و مثل نوازنده های موسیقی راک و هارد راک ادا در میاره و هیاهو میکنه.واقعن سقوط موسیقی ما که جز شرافت و انسانیت و نجابت پیامی نداشت به کجا داره میره.ساختار را شکستی درست…ولی اونچه جایگزینش شد آیا محتوایی دارد؟چه پشتوانه فرهنگی و ساختاری و ریشه ای در پشتش هست.گر گر آلبوم بیرون دادن و سخن از چند صدایی های سرشار از دیسونانس زدن و کلام نو را به زور در موسیقی چپاندن و پوچ در پوچ.تو این دنیا جا برای همه هست شما هم هر روز آلبوم منتشر کن.به کسی مربوط نیست.ولی این باندی که اینقدر هیاهو می کند از کجا تغذیه می کند…..

  4. احسان گفت:

    اکبر جان، ابوالفضل جان، شاهرخ جان سرلک، آقا گوش ندید خُب. چه کاریه آخه وقتی اینقدر اذیت میشید. میخواید همه اونهایی که دوست دارن موسیقی قمصری رو، همه پاک بشن از صفحه روزگار تا شما نفسی بکشین؟ خب موسیقی سلیقه‌اس برادر جان. چرا تخطئه میکنین؟ والا بلا اگه یه مضراب این آدمو میتونستین بزنین، چیزای دیگه‌ای میگفتین

  5. میلاد گفت:

    اینایی که میان یک مقاله ای مینویسند فکر کردن با چندتا کلمه مثل اکسپرسیونیسم .کلاسیسیم، ناتورالیسم، سمبولیسم فرمالیست ووو
    دیگه خیلی از هنر موسیقی میدونند.موسیقی صدها جزئیات دارد که به هیچ کدام اشاره نمیشود .
    مثلا تکنیک نوازندگی این اقا در چه حدی است یا ترجیح بندی ملودی ها یا حتی تنظیم سازش برای ما بفرمایید
    یک نفر که تار میزنه باید تکنیک مضرابی و پنجه اش خیلی متنوع باشه باید مطلب داشته باشه که بشه گوش داد ولذت برد.
    نه این سازی که نه مطلب داره نه زیبایی داره یک ساز خشک وبی مطلب که نمیشه ۲دقیقه گوش داد.
    اقای استاد دانشگاه شما خودت ۲ دقیقه از این ساز گوش میدی و لذت ببری صادقانه بگو.
    اقای استاد دانشگاه شما حالا حالا ها باید تجربه کسب نمایید تا بتوانید یک یاداشت بنویسید.

  6. سهیل گفت:

    آقای قمصری ساختار درستِ کلمه‌ی درست رو شکوندن و به جاش کلمه‌ی غلطِ درصط رو نوشتن.

  7. سهيل گفت:

    ما این همه استاد تو مملکتمون داریم و نمیدونستیم؟ عدم شناخت از آقای قمصری و سرایی در نوشته های سلیقه ای منتقدین موج میزنه. طرف ترجیع بند رو نوشته ترجیح بند اونوقت از این متن ایراد هم میگیره. بد نیست کامنت گذاران یک رزومه ای از خودشون ارائه بدن ببینیم کجای این موسیقی قرار دارن و چه کاری کردن تا حالا… شما موزیسینی؟ استاد دانشگاهی؟ کجای کاری؟ رزومه آقایان قمصری و سرایی مشخصه. لطفا هم برای موسیقی تعیین تکلیف نکنید. ببخشید شما؟

  8. اناهیتا گفت:

    ما نسلی هستیم که به اواز شجریان و بنان و قوامی گوش سپرده ایم ما کارهای پایور و مشکاتیان لطفی شهناز علیزاده را شنیده ایم پس نمی توان هر کالای بدلی یا به گفته یکی از کاربران سانتی مانتالیستی را به ما عرضه کرداقای سرایی خود را استاد دانشگاه می خواند بفرمایی کدام دانشگاه !!!خوشبختانه نام همه استادان دانشگاههای اموزش عالی در پورتابل اموزش عالی امده است وجایی برای این شارلاتان بازیها نیست
    دانشجوی ارشد موسیقی

  9. صولتي گفت:

    متاسفم بعضی ها پشت نقاب القابی چون واژه ی دکتر ضعفهای خودشان را پوشش میدهند … بهتر است دوستان بروند و از گروه موسیقی دانشگاه آزاد اسلامی سؤال کنند آقای دکتر چه تدریس کرده اند . خوشبختانه همشهری ایشون آقای مختاباد هم بی سروصدا مدتی است از مسولیت آنجا تشریف برده اند…

  10. وحيد گفت:

    اگه بجای کلی گویی به این ضعفها اشاره کنید ممنون میشم.
    البته لازم به ذکره که اقای مختاباد اهل سارى هستن در حالیکه آقای سرایی هیچ صنمی با مازندرانیها ندارند! حالا اینکه میگین همشهوی اقای مختاباد هستن هم خبر میده از قصد و غرض شما.
    نکته بعدی اینکه شما هم میتونین از آقایان ساکت و گنجه و سریر که اگر با بزرگواری و منت قبولشون دارید بپرسین ایشون در اونجا چه تدریس میکنند. راستی شما؟؟؟
    ایشالا شما هم یه روز مدرک دکترا از دانشگاه تهران بگیرید تو هر رشته ای، تا دست از این حسد و کینه ورزی بردارید

  11. امین گفت:

    من فقط گفتگوی شما را بازگو کردم گفتگویی که درسایت خودتان منتشرشده ولی شما منتشر نمی کنید !!!!!!!!!!!!!!متاسفم

  12. امین گفت:

    گفتگویی که از شما باز گو کردم این بود:
    باید سعدی، حافظ و مولانا را دریابیم. آیا این بزرگان هیچ وقت خودشان را دکتر خطاب کردند؟! نه، آنها سعدی، حافظ و مولانا بودند. الان طرف نمی تواند دو مضراب دست بگیرد و کوک سنتور را نمی داند، بعد به خودش می گوید دکتر! اجازه بدهید بگوید. ایرادی ندارد.
    استاد گلپایگانی در گفتگو با سایت موسیقی ایرانیان ۲فروردین

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

تبلیغات

عضویت در خبرنامه

تازه‌ترین اخبار